ABD vatandaşı olmak, mevcut vatandaşlığınızdan çıkmak anlamına mı gelir?

İnsanları başvurudan alıkoyan soru budur. Biri sadakat yeminini okumuş ya da duymuştur; yeminde başvuranın yabancı bir devlete bağlılıktan vazgeçtiği söylenir. Otuz yıldır pasaportunu saklayan bir insan bunu okur ve başvuruyu bir kenara kaldırır.

Cevabın iki yarısı var ve yalnızca biri ABD hukukunun sorusudur. Bu yazı genel bilgidir; sizin dosyanız hakkında bir görüş değildir.

ABD tarafı

ABD, yeni bir vatandaşın başka bir vatandaşlıktan resmen çıkmasını istemez. Vatandaşlığa geçiş sürecinde yabancı pasaportunuzu teslim ettiğiniz bir adım, üzerinde ondan vazgeçtiğinizi yazdığınız bir form ve törende onu elinizden alan bir görevli yoktur. İnsanlar törenden iki belgeyi de elinde tutarak çıkar ve bunu hukuka uygun biçimde yapar.

Yemindeki sözler eskidir ve söylenir. Yapmadıkları şey, diğer ülkenin hukukunda sonuç doğurmaktır. O yemini ettikten sonra Almanya, Türkiye ya da başka bir yerin vatandaşı kalıp kalmayacağınıza ABD değil, Almanya ya da Türkiye karar verir.

ABD ayrıca, vatandaşlığa geçtikten sonra ikinci bir vatandaşlık taşımayı da sorun saymaz. Bu, sonraki bir pasaport başvurusunda ya da sınırda gizlenecek bir şey değildir. Anlamı şudur: bir kişi ABD pasaportunu aldıktan sonra ülkeye ABD vatandaşı olarak, ABD pasaportuyla girmelidir.

Sizin adınıza cevaplayamayacağımız diğer yarı

İlk ülkenizin, Amerikan vatandaşı olduktan sonra kendi vatandaşlığını korumanıza izin verip vermediği o ülkenin hukukunun sorusudur ve asıl değişen yarı budur. Bazı ülkeler başka bir ülkede vatandaşlığa geçmeyi kendiliğinden kayıp sayar. Bazıları çok vatandaşlığa koşulsuz izin verir. Bazıları ise önceden izin alınmasını şart koşar ve izin alınmadıysa vatandaşlığı kaybedilmiş sayar.

Bu alandaki kurallar son yıllarda, hem de iki yönde değişti; bir akrabanız bu süreçten geçerken doğru olan bilgi bugün doğru olmayabilir. Cevabın ülkenin kendisinden gelmesi gerekmesinin sebebi tam da budur: Chicago'daki konsolosluğundan, kendi yayımladığı bilgilendirmeden ya da o ülkede yetkili bir hukukçudan. Bir ABD göçmenlik avukatı size ABD'nin neyi istediğini söyleyebilir. Alman ya da Türk vatandaşlık hukukunun bugün ne dediğini ise, buna yetkili olmayan hiç kimse söylememelidir.

Törenden sonra değil önce sorun. Nerede önceden izin şartı varsa, o izin önceden gerekir.

Vatandaşlığa geçiş sizden gerçekte ne ister

Başvuruların çoğunu belirleyen şartların yeminle hiçbir ilgisi yoktur. Ana hatlarıyla başvuranın şunları karşılaması gerekir:

• gerekli süre boyunca daimi oturum sahibi olmak — bu süre bir ABD vatandaşının eşi için diğer herkesten kısadır;
• bu sürenin yeterli bir bölümünde fiilen ABD'de bulunmuş olmak ve uzun yurt dışı kalışlarıyla ikametin sürekliliğini bozmamış olmak;
• ilgili yıllar boyunca iyi ahlak koşulunu (good moral character) taşımak — bu genel bir izlenim değil, içeriği belirli hukuki bir ölçüttür;
• yaş ya da engel istisnası uygulanmıyorsa İngilizce ve yurttaşlık bilgisi sınavlarını geçmek;
• önceki başvurularda doğruyu söylemiş olmak.

Uzun yurt dışı kalışı, bizim topluluklarımızdan insanları en sık yakalayan maddedir. Bir ebeveyn hastalanır, aile işi altı ay ilgi ister ve aile görevi gibi hissedilen bir kalış, açıklanması gereken bir yokluğa dönüşür. Kendiliğinden ölümcül değildir; ama başvurunun geçiştirmeyi umması değil, karşılaması gereken bir olgudur.

Başvuru geriye bakar

Vatandaşlığa geçiş, bütün dosyanın yeniden okunduğu noktadır. Önceki her başvuru, her giriş ve çıkış, polisle her temas bir kez daha, üstelik zamanı olan biri tarafından incelenir. Bu, bir soru sorulduktan sonra değil, dosya verilmeden önce danışmak için iyi bir sebeptir.

Hiçbir şeyle sonuçlanmamış eski bir gözaltının bile beyan edilmesi ve açıklanması gerekir. Düşen, kapatılan ya da silinen bir dosya için de aynısı geçerlidir; çünkü formdaki soru "mahkûm oldunuz mu" sorusundan geniştir. Küçük bir meselenin dürüstçe beyan edilmesi sıradan bir şeydir. Gerçek olmadığı anlaşılan bir inkâr ise bambaşka bir sorundur ve etkisi başvurudan daha öteye uzanabilir.

İnsanlar buna rağmen neden başvuruyor

Vatandaşlık, statünün her yıl doğurduğu kaygıyı bitirir. Bir ceza dosyasının, bir idari hatanın ya da uzun bir yokluğun size evinizi kaybettirmesi riskini ortadan kaldırır. Aile üyeleriniz için daha iyi şartlarla dilekçe vermenizi sağlar ve dönen bir yolcunun sınırda geri çevrilememesi anlamına gelir. Burada bir hayat kurmuş bir daimi oturum sahibi için bunlar küçük şeyler değildir; bu yazının açılışındaki sorunun kaçamak bir cevabı değil, düzgün bir cevabı hak etmesinin sebebi de budur.

Ne getirmeli

• Yeşil kart, iki yüzü
• İkametiniz boyunca kullandığınız bütün pasaportlar; süresi dolanlar dâhil — içlerindeki damgalar yokluklarınızın kaydıdır
• Birkaç haftadan uzun her yurt dışı yolculuğunun tarihleri
• Varsa gözaltılara ait mahkeme evrakı; ne kadar eski olursa olsun ve nasıl bitmiş olursa olsun
• Evlilik belgeleri ve varsa önceki evliliği sona erdiren belgeler

Ve bunlardan ayrı olarak, törenden önce: ilk ülkenizin konsolosluğunun size kendi vatandaşlığını korumak konusunda söyledikleri.